Omgevingsbewuste diensten passen zich automatisch aan de omgeving van de gebruiker, bijvoorbeeld de ruimte of plaats waar iemand zich bevindt, het tijdstip, of de fysiologische gesteldheid (hartritme en bloeddruk) van een persoon. Onderzoek wijst uit dat de sociale context van gebruikers een belangrijke determinant voor de informatiebehoefte en het welzijn van mensen. Mensen zijn echte sociale wezens. Verrassend genoeg is nog maar weinig bekend over hoe je sociale context informatie kunt gebruiken om ‘slimme’ mobiele diensten te ontwikkelen.
Zowel gedurende in onze vrije tijd en onder werktijd ondernemen we veel in groepsverband. Onze informatiebehoefte en communicatie veranderen met de groep waar we deel van uit maken. Zo heeft dezelfde politieagent tijdens een grootschalige alcoholcontrole behoefte aan informatie over het geregistreerde voertuig en persoonsgegevens terwijl tijdens een achtervolging vooral behoefte is aan informatie over de assistentie van collega’s. Terwijl tijdens een brand op een fabrieksterrein communicatie met hulpverleners zoals GGD en brandweer belangrijk is. Gezien de sterk veranderende groepsverbanden waarin agenten acteren en de voortdurende interactie die nodig is met de sociale omgeving lijkt hier een kans weggelegd voor omgevingsbewuste groepsdiensten gericht op het ondersteunen van samenwerking.
De sociale context is ook belangrijk voor het welzijn van mensen. Ziek zijn is bijvoorbeeld niet een puur medisch proces, het omvat ook sociale en emotionele aspecten, die het verloop van de ziekte ten voordele of ten nadele kunnen beïnvloeden. Bijvoorbeeld, mensen die lijden aan Alzheimer, of dementie zijn in belangrijke mate afhankelijk zowel van zorgprofessionals als van familie en vrienden. Gezien de beperkingen in de cognitieve vaardigheden van deze patiënten en de zorgen die familie en vrienden zich doorgaans maken over het welzijn van de patiënt lijkt hier een kans weggelegd voor omgevingsbewuste groepsdiensten gericht op het bieden van sociale ondersteuning aan patiënten en hun directe omgeving. Zodat vrienden en familie zich minder zorgen hoeven maken en patiënten langer in hun thuissituatie verpleegt kunnen worden.
In het FRUX project wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van dit soort diensten vanuit drie perspectieven:
Het gebruikerperspectief: het creëren van betekenisvolle ervaringen
Eindgebruikers verwachten van ICT producten en diensten dat ze een concreet functioneel voordeel bieden in dagelijkse situaties. Daarnaast moet de dienst altijd en overal werken, nooit haperen, en makkelijk te bedienen zijn. In toenemende mate verwachten mensen ook steeds vaker dat een ICT product of dienst een prettige of plezierige ervaring of ‘experience’ biedt. Aanbieders van producten en diensten spelen op die behoefte in. Albert Heijn bakt brood in zijn supermarkten, omdat de geur van brood zorgt voor een prettige winkelervaring, en meer omzet. Het ontwerpen van ervaringen is nog grotendeels een onontgonnen terrein. Hoe meet je bijvoorbeeld gebruikerservaringen met ‘push’ en ‘pull’ multimediale diensten en dienstbundels? Wat zijn belangrijke factoren die de ervaring van gebruikers beïnvloeden?
Het aanbiederperspectief: het dynamisch bundelen van diensten
In de mobiele wereld dringt langzamerhand het besef door dat het niet gaat om het ontwikkelen van ‘killer applications’ maar om het ontwikkelen van bundels van elkaar versterkende diensten, ook wel ‘killer cocktails’ genoemd. Het vinden van geschikte dienstbundels voor een specifieke doelgroep is uitermate complex. Er is er nog maar weinig bekend over hoe individuele diensten elkaar beïnvloeden en hoe dienstaanbieders dienstbundels het beste kunnen samenstellen en exploiteren. Het bundelen van omgevingsbewuste diensten voor groepen is zo nog een grotere uitdaging. Omgevingsbewuste groepsdiensten veronderstellen een ter plekke (‘on the fly’) dynamische bundeling van dienstelementen afhankelijk van de context (groep) waarin iemand zich bevindt. Hiervoor zijn dynamische waardeketens nodig. Hoe je dit soort waardeketens het best kunt organiseren en beheren is nog een groot vraagteken.
Het technologieperspectief: we-centric applicaties en dienstplatformen
Omgevingsbewuste groepsdiensten stellen allerlei eisen aan de onderliggende dienstplatformen. In huidige dienstplatformen staat vaak de gebruiker centraal. Het platform wordt als het ware om de functionele eisen die individuele gebruikers stellen gebouwd. De uitdaging is nu om dit ‘I-centric’ perspectief te koppelen aan een groeps of te wel een ‘We-centric’ perspectief. Hoe ga je bijvoorbeeld om met dynamische en ad-hoc groepsvorming? Wat betekent dit voor het beheer van gebruikersprofielen? En hoe breng je de sociale context van een gebruiker in kaart? Een ander vraagstuk is de afrekening van omgevingsbewuste dienstbundels. Wat zijn efficiënte en doelmatige afrekenmechanismen?