Het mobiele meten

Optimaal mobiel
We dragen het mobiele apparaat altijd met ons mee; waar we ook zijn en wat we ook doen. Het mobieltje komt dan ook terecht in vele verschillende sociale contexten van zijn eigenaar, zoals thuis, op het werk of onderweg. Dat brengt het apparaat in een optimale positie om verschillende aspecten van sociale verschijnselen te meten en in kaart te brengen. Om dit voordeel van mobiele devices uit te buiten, bedachten experts van Telematica Instituut SocioXensor, dat in samenwerking met TNO ICT en onder de hoede van het project Freeband User Experience (FRUX) wordt ontwikkeld.

Boos of vrolijk
SocioXensor is een toolkit die gebruikmaakt van de hardware (sensoren) en softwarefunctionaliteit van mobiele apparaten zoals PDA's en smartphones. Doel is het verzamelen van data over de ervaring van een context of applicatie. Denk bijvoorbeeld aan bereikbaarheid of gebruikersvriendelijkheid. De SocioXensor verzamelt objectieve data over het menselijke gedrag in een bepaalde sociale context. Denk daarbij aan de plaats van en de wijze waarop communicatie plaatsheeft. Maar ook gegevens over het gebruik van de applicatie (zoals het loggen van toetsaanslagen en de duur van het gebruik) worden vergaard. Ten slotte legt SocioXensor subjectieve data vast die de gesteldheid van de gebruiker weergeven (boos, vrolijk, stress).

Omgevingsbewust
"Het resultaat is een omvangrijke toolkit die nieuwe mogelijkheden biedt voor wetenschappers", vertelt Edward Faber, onderzoeker bij het Telematica Instituut en projectmanager van FRUX. "Met de SocioXensor krijgen ze meer inzicht in de verbanden en interacties tussen gebruikerservaringen, het menselijke gedrag, de sociale context en het gebruik van de applicatie. Dit initiatief vult een hiaat, omdat onderzoekers tot nog toe niet goed in beeld hebben welke contextinformatie relevant is in welke situatie en voor welke applicatie. De natuurlijke testomgeving moet ook nauwkeurigere en meer betrouwbare meetwaarden opleveren. Bovendien levert het gebruik van SocioXensor nieuwe inzichten op voor het ontwerpen van omgevingsbewuste toepassingen op het vlak van informatie en communicatie."

Living in het Lab
Wetenschappers kunnen met SocioXensor de testomgeving naar de gebruiker brengen in plaats van andersom. Je creëert een Living Lab. Je observeert de gebruiker in zijn natuurlijke leefomgeving. Het is een onderzoeksmethodiek die in opkomst is, vertelt Hans Schaffers, senior onderzoeker bij Telematica Instituut. Schaffers is betrokken bij het project European Network of Living Labs. "In de traditionele testomgeving is sprake van gecontroleerde input in een gesloten omgeving en voorspel je met hypothesen de output. In een Living Lab kun je veel beter observeren wat er precies gebeurt in een realistische omgeving. De drive achter innovatie ligt bij de mens of de gebruiker zelf. Dat maakt het Living Lab een prima omgeving om oplossingsrichtingen - voor nieuwe diensten of applicaties - te valideren", aldus Schaffers. Hij wijst op de toenemende interesse voor Living Labs. "De actieve inbreng van de Europese Commissie en de investeringen van bedrijven als IBM en Nokia geven aan dat deze nieuwe manier van innoveren breed wordt gedragen."

Behoefte van de gebruiker
Binnen FRUX wordt een antwoord gezocht op de vraag in hoeverre de eindgebruiker behoefte heeft aan omgevingsbewuste diensten. Als je kijkt naar de populariteit van MSN zou je denken dat er voldoende potentie is. We vinden het leuk om te zien wie er van de contactpersonen online is. Faber schetst enkele mogelijke toepassingen. "Op basis van de agenda-informatie kan worden vastgesteld of iemand kan worden gestoord of niet. Een zakelijke bespreking mag niet worden onderbroken, dus dan is SMS een beter communicatiemiddel dan een telefoongesprek. En wanneer we de locatie weten, kunnen we iemand omgevingsbewuste informatie toezenden. Denk aan een waarschuwingssysteem bij rampen. Maar ook in de zorgsector zijn vele toepassingen denkbaar." Vooralsnog legt men zich binnen FRUX toe op het testen en vervolmaken van SocioXensor, waarbij de partners van FRUX nauw samenwerken.

TUMCAT
De SocioXensor maakt het mogelijk diensten en applicaties te ontwikkelen die meer inspelen op de (sociale) context waarin de gebruiker zich op een moment bevindt. We spreken over mobile context aware (omgevingsbewuste) applications. Er is een nieuw Freeband project in ontwikkeling dat dieper in deze materie duikt: Testbed for User experience Mobile Context Aware applicaTions (TUMCAT). Het doel van TUMCAT is testbedomgevingen te realiseren waarmee men ervaringen van gebruikers buiten het lab kan meten. Marco Eggenkamp (TNO ICT) is projectmanager van TUMCAT: "Op die manier kunnen we reacties van gebruikers testen op een nieuwe dienst of een nieuwe applicatie. Dat kan door observatie, loggen of het meten van fysiologische elementen. Dat gebeurde tot voor kort in een gesloten laboratorium. Met TUMCAT kunnen we dat soort observaties mobiel maken, wat de resultaten ten goede kan komen." Momenteel worden de eisen in kaart gebracht. De volgende fase van het project bestaat uit de inrichting van het testbed. "Het is de bedoeling een bestaande toepassing voor het vastleggen van user experience uit te breiden met een mobiele component, wat geen sinecure is. De gebruiker mag namelijk geen hinder ondervinden van de complexe technologie. Om dat te realiseren, werken we met verschillende partijen samen in TUMCAT."